Polska jako jeden z 36 krajów jest stroną Konwencji OECD z 17 grudnia 1997 r. dotyczącej zwalczania szczególnych przypadków przekupstwa w międzynarodowym obrocie handlowym. Po dokonaniu przez Prezydenta Polski ratyfikacji Konwencji (11 lipca 2000 r.) stała się ona częścią polskiego porządku prawnego a przepisy prawa wewnętrznego wypełniające zobowiązania zapisane w tej umowie międzynarodowej weszły w życie w lutym 2001 r.

Konwencja obejmuje swoim zakresem istotny aspekt międzynarodowych transakcji handlowych, jakim jest przekupstwo zagranicznych funkcjonariuszy publicznych. Konwencja została przyjęta jako instrument mający zapobiegać wykorzystywaniu przez silne podmioty gospodarcze z krajów wysokorozwiniętych swojej przewagi finansowej do korumpowania funkcjonariuszy publicznych w krajach biednych (np. państwach afrykańskich).

Niezbędne dla pełnego uświadomienia zakresu obowiązywania tej Konwencji jest wyjaśnienie, iż z międzynarodową transakcją handlową mamy do czynienia, bez względu na jej skalę i miejsce zawarcia, w każdym przypadku gdy jej stronami są podmioty z różnych państw.

Konwencja dotyczy wszystkich osób fizycznych, także reprezentujących podmioty gospodarcze, występujących w międzynarodowych transakcjach handlowych.

W związku z tym, Polacy występujący w międzynarodowych transakcji handlowych zarówno na terytorium Polski jak i poza jej granicami objęci są przepisami Konwencji OECD i polskiego prawa.

Konwencja obowiązuje nawet wobec osób dokonujących międzynarodowej transakcji w kraju, który nie jest stroną Konwencji a praktyki wręczania korzyści majątkowych (lub innych) są w nim uznawane za wynikające z tradycji, ugruntowane zwyczaje.

Tak więc jeśli w trakcie zawierania lub uczestniczenia w jakiejkolwiek transakcji handlowej, w której stroną byłby polski podmiot, doszłoby do przekupstwa zagranicznego funkcjonariusza publicznego, osoba której zostałoby udowodnione czynne przekupstwo podlegałaby sankcjom w oparciu Konwencję oraz polski Kodeks karny.

Proponowanie, obiecywanie lub dawanie łapówki bezpośrednio lub za pomocą pośredników a także współudział (m.in. podżeganie, pomocnictwo, poplecznictwo i sprawstwo kierownicze) w przekupstwie stanowią na gruncie Konwencji przestępstwo kryminalne. Konwencja koncentruje się na przypadkach tzw. przekupstwa czynnego, czyli przestępstwa popełnianego przez osobę wręczającą łapówkę. W polskim porządku prawnym zalecane w Konwencji przepisy na rzecz penalizacji opisanych czynów zostały zawarte w art. 229 Kodeksu karnego. W oparciu o ww. przepisy za przestępstwo przekupstwa zagranicznego funkcjonariusza publicznego grozi kara do 12 lat pozbawienia wolności.

W rozumieniu Konwencji zagranicznym funkcjonariuszem publicznym jest:

1. każda osoba zajmująca stanowisko we władzach obcego państwa (bez względu na to czy w administracji centralnej czy regionalnej),
2. każda osoba wykonująca funkcje publiczne na rzecz państwa obcego,
3. każdy przedstawiciel/funkcjonariusz organizacji międzynarodowej oraz
4. każdy funkcjonariusz obcej agendy państwowej lub obcego przedsiębiorstwa publicznego o ile nie działa ono na zwykłych zasadach handlowych.

Pod pojęciem przestępstwa przekupstwa rozumiane jest udzielenie korzyści majątkowej lub innej, która ma na celu skłonienie zagranicznego funkcjonariusza publicznego do działania lub zaniechania działania związanego z wykonywanymi obowiązkami w celu uzyskania przez przekupującego możliwości prowadzenia działalności gospodarczej lub zapewnienia korzyści w związku z wykonywaniem tej działalności.

Konwencja OECD i komentarz

Wytyczne OECD dotyczące nadzoru korporacyjnego w przedsiębiorstwach publicznych
 

Zasady nadzoru korporacyjnego OECD