Opracowanie projektu normatywnego aktu prawnego należy do departamentu wiodącego, tj. departamentu, do którego zgodnie z zakresem jego działania określonym w Regulaminie organizacyjnym Ministerstwa, należą wszystkie lub przeważająca część spraw mających być przedmiotem regulacji prawnej.
Przed przystąpieniem do opracowania normatywnego aktu prawnego departament wiodący powinien:
- uzyskać od Ministra lub nadzorującego członka kierownictwa Ministerstwa wstępną akceptację zamierzonej regulacji prawnej,
- wystąpić do Departamentu Integracji Europejskiej i Współpracy z Zagranicą o przekazanie przetłumaczonych na język polski aktów prawnych Unii Europejskiej dotyczących spraw, które mają być regulowane w projektowanym akcie normatywnym.
Projekt normatywnego aktu prawnego powinien spełniać wymogi techniki prawodawczej oraz zawierać uzasadnienie sporządzone z uwzględnieniem postanowień Regulaminu pracy Rady Ministrów.
Wątpliwości natury formalno-prawnej przy opracowywaniu projektu normatywnego aktu prawnego departament wiodący uzgadnia w trybie roboczym z Departamentem Prawnym.
Departament wiodący uzgadnia projekt z zainteresowanymi departamentami. W przypadku zgłoszenia przez te departamenty rozbieżnych stanowisk, departament wiodący organizuje spotkanie uzgadniające, w którym uczestniczą przedstawiciele zainteresowanych departamentów oraz na wniosek departamentu wiodącego przedstawiciel Departamentu Prawnego. Po spotkaniu uzgadniającym departament wiodący przygotowuje tekst projektu uwzględniający wyniki spotkania, a w przypadku nieuzgodnienia treści projektu, przedstawia Ministrowi lub właściwemu członkowi Kierownictwa Ministerstwa sprawy sporne do rozstrzygnięcia.
Uzgodniony z zainteresowanymi departamentami projekt, departament wiodący przesyła do Departamentu Prawnego w celu uzyskania opinii prawnej. W piśmie przewodnim do przesłanego projektu powinny być wymienione departamenty, z którymi projekt został uzgodniony co do treści merytorycznej. Departament Prawny ocenia projekt (wraz z uzasadnieniem) pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa, zaś co do formy – pod względem zgodności z zasadami techniki prawodawczej. W razie potrzeby Departament Prawny wprowadza zmiany do projektu, w porozumieniu z departamentem wiodącym.
Procedura uzgodnień resortowych rządowych projektów aktów normatywnych uregulowana jest przez przepisy uchwały nr 49 Rady Ministrów z dnia 19 marca 2002 r. – Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. Nr 13, poz. 221, z późn. zm.).
Uzgodniony z zainteresowanymi departamentami i parafowany przez Departament Prawny projekt wraz z projektami pism przewodnich przekazujących go do uzgodnień międzyresortowych jest przekazywany przez departament wiodący do akceptacji Ministra, po uzyskaniu zgody właściwego członka Kierownictwa Ministerstwa. Za przekazanie projektu aktu normatywnego do zaopiniowania i uzgodnienia odpowiada departament wiodący.
W razie powstania rozbieżności w trakcie uzgodnień międzyresortowych co do treści projektu, departament wiodący może organizować spotkania uzgodnieniowe w celu ich rozpatrzenia. Departament wiodący sporządza protokół rozbieżności i przesyła go do uzgodnienia zainteresowanym resortom. Spotkaniom przewodniczy Minister lub członek kierownictwa Ministerstwa nadzorujący departament wiodący. W spotkaniach bierze udział także przedstawiciel Departamentu Prawnego. Z przebiegu spotkań i ich ustaleń departament wiodący sporządza protokół.
Departament wiodący wprowadza do projektu zapisy odpowiadające treści przewidzianych do uwzględnienia uwag zgłoszonych w trakcie uzgodnień międzyresortowych oraz uzgadnia ten projekt z Departamentem Prawnym, a w razie potrzeby z zainteresowanymi resortami. Po dokonaniu uzgodnień departament wiodący przekazuje projekt do Biura Ministra, które przedkłada projekt Ministrowi za pośrednictwem Dyrektora Generalnego. Do projektu departament wiodący załącza wszystkie pozostające w związku dokumenty oraz notatkę informacyjną, z kim projekt ten został instytucjonalnie uzgodniony i skonsultowany, przez kogo był instytucjonalnie opiniowany, a także dołącza ewentualny protokół rozbieżności stanowisk wynikłych w toku uzgodnień projektu, a nie rozstrzygniętych w toku postępowania uzgodnieniowego.
Zaakceptowany przez Ministra lub Sekretarza Stanu projekt kierowany jest do Kancelarii Prezesa Rady Ministrów celem rozpatrzenia przez Komisję Prawniczą. Z wnioskiem o rozpatrzenie projektu przez Komisję występuje, z upoważnienia Ministra, Dyrektor Departamentu Prawnego. W pracach Komisji biorą udział przedstawiciele departamentu wiodącego, a w razie potrzeby również przedstawiciele Departamentu Prawnego.
Zaakceptowany pod względem legislacyjnym przez Komisję Prawniczą projekt przedstawiany jest przez departament wiodący Ministrowi lub Sekretarzowi Stanu w celu przedłożenia do rozpatrzenia przez Komitet Rady Ministrów, Radę Ministrów lub Prezesa Rady Ministrów.
Tryb opracowania wewnętrznych aktów prawnych (tj. zarządzeń i decyzji Ministra) obejmuje procedury wyżej opisane z wyłączeniem trybu uzgodnień międzyresortowych.
Zgodnie z § 6 ust. 3 Regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Skarbu Państwa projekty decyzji administracyjnych Ministra są sporządzane przez departamenty wiodące, po czym są opiniowane przez Departament Prawny pod względem formalno-prawnej zgodności z przepisami prawa.