Jesteś tutaj

Ewidencja majątku Skarbu Państwa

Opublikowane: 22.01.2005

Zakres własności Skarbu Państwa

Skarb Państwa jest synonimem państwa, o ile występuje ono w obrocie cywilnoprawnym, będąc właścicielem, wierzycielem, dłużnikiem. Należy do niego mienie państwowe, które nie zostało wyodrębnione dla innych państwowych osób prawnych.
Do państwa należy:

  • mienie publiczne - udostępniane obywatelom i ich organizacjom w celu wspierania ich różnorodnej działalności gospodarczej i niegospodarczej - dotyczy to na przykład dóbr kultury, różnego rodzaju dokumentacji, zasobów naturalnych czy dróg;
  • mienie administracyjne tzn. przedmioty powierzone państwowym jednostkom administracji i usług publicznych; służące wykonywaniu funkcji ustrojowych i zadań w poszczególnych obszarach działań państwa, takich jak np. obrona, bezpieczeństwo obywateli, obsługa administracyjna;
  • mienie gospodarcze (m.in. akcje i udziały w spółkach będących przedsiębiorcami czy majątek rzeczowy przeznaczony do zbycia na rzecz osób prywatnych - jak na przykład zasoby nieruchomości rolnych, albo rzeczy i prawa pozostałe po likwidacji państwowych jednostek organizacyjnych), którego funkcją jest generowanie dochodów lub przychodów pozwalających na finansowanie potrzeb publicznych,
  • prawa majątkowe uzyskane w zamian za mienie państwowe wyodrębnione do państwowych osób prawnych tworzonych dla prowadzenia działalności naukowej, kulturalnej, edukacyjnej, ochrony zdrowia, lub innej określonej w ustawach.

Ewidencja podstawowa majątku Skarbu Państwa

Różne składniki majątku Skarbu Państwa ewidencjonowane są przez liczne instytucje państwowe, organy administracji i jednostki organizacyjne władające mieniem albo reprezentujące Skarb Państwa. Wymagają tego reguły realizacji budżetu państwa, prowadzenie przejrzystej go-spodarki powierzonym mieniem, kontrola wewnętrzna, potrzeby ustalania stanu faktycznego bądź prawnego dla statystyki lub bezpieczeństwa obrotu gospodarczego, albo też inne cele specjalne. Na podstawie odpowiednich przepisów w każdej jednostce prowadzi się zbiory danych o mieniu Skarbu Państwa. I tak np. przepisy o rachunkowości regulują ewidencję podstawową majątku wykorzystywanego przez państwowe jednostki organizacyjne, a inne przepisy szczególne ustalają sposób prowadzenia i zakres danych o składnikach ewidencjonowanych przedmiotowo gruntach, zasobach naturalnych drogach itp.

Ewidencja zbiorcza majątku Skarbu Państwa szeroko wykorzystuje te informacje. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 września 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad ewidencjonowania majątku Skarbu Państwa (Dz. U. Nr 77, poz. 864) zobowiązuje dysponentów części budżetu i organy nadzoru nad podmiotami, którym powierzono mienie Skarbu Państwa, do przekazywania Ministrowi Skarbu Państwa jako danych źródłowych dla ewidencji zbiorczej:

  • kopii bilansów łącznych dla jednostek nie posiadających osobowości prawnej,
  • kopii bilansów państwowych osób prawnych będących w ich nadzorze,
  • informacji o stanie innego mienia Skarbu Państwa, uzyskiwanych na podstawie odrębnych przepisów, z racji posiadanych uprawnień założycielskich lub nadzorczych albo obowiązku prowadzenia ewidencji przedmiotowych.

Dla potrzeb ewidencji zbiorczej nie sporządza się żadnych sprawozdań, zestawień lub wycen, które nie mają podstawy w innych przepisach dotyczących działania jednostek państwowych i prowadzonych przez nie ewidencji określonych kategorii składników majątkowych, statystyk, rachunkowości itd.

Zbiorcza ewidencja majątku Skarbu Państwa

Zbiorcza ewidencja majątku Skarbu Państwa jest zbiorem informacji zawierającym zagregowane dane ze sprawozdań okresowych sporządzanych przez jednostki ewidencji podstawowej i informacji składanych Ministrowi Skarbu Państwa.

Szczegółowe zasady ewidencjonowania majątku Skarbu Państwa ustala powoływane Rozporządzenie Rady Ministrów będące przepisem wykonawczym do art. 20 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa.
Zgodnie z tym Rozporządzeniem ewidencja zbiorcza prowadzona jest przede wszystkim w układzie rodzajowym (z uwzględnieniem przeznaczenia, wartości, sposobu zagospodarowania oraz ewidencjonowania poszczególnych składników lub ich grup rodzajowych) i obejmuje:

  1. Dobra kultury narodowej – muzealia, zabytki i zasoby biblioteczne - stanowiące publiczne dobra dziedzictwa narodowego, które państwo zamierza utrzymywać bezterminowo ze względu na ich wyjątkowe właściwości historyczne, kulturowe lub środowiskowe;
  2. Zasoby archiwalne;
  3. Zasoby naturalne, czyli dobra naturalne w stanie nieprzetworzonym, które mogą być dostępne dla ludności bez ograniczeń w celach niekomercyjnych, ale ich wykorzystywanie gospodarcze wymaga uzyskania koncesji lub pozwolenia:
    • kopaliny,
    • wody,
    • żywe zasoby morza,
    • częstotliwości radiowe i telewizyjne,
    • lasy (obszary leśne i drzewostan);
  4. Grunty:
    • zasób nieruchomości Skarbu Państwa, którym gospodarują starostowie,
    • grunty w trwałym zarządzie państwowych jednostek organizacyjnych, w tym wykorzystywane na cele statutowe przez urzędy organów władzy i administracji państwowej,
    • grunty w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa,
    • grunty zarządzane przez PGL Lasy Państwowe,
    • grunty powierzone Agencji Mienia Wojskowego i Wojskowej Agencji Mieszkaniowej,
    • grunty oddane w użytkowanie wieczyste osobom prawnym lub fizycznym;
  5. Urządzenia infrastruktury (rozumiane tu jako obiekty, urządzenia i instalacje ogólnodostępne lub wykorzystywane dla ułatwienia dostaw dóbr i usług i zapewnienia niezakłócone-go działania państwa i gospodarki):
    • drogi, mosty i wiadukty,
    • obiekty budownictwa wodnego śródlądowego i morskiego,
    • inne urządzenia, w tym melioracje;
  6. Budynki i budowle:
    • wykorzystywane przez państwowe jednostki organizacyjne do realizacji ich zadań administracyjnych i świadczenia usług publicznych,
    • powierzone Agencjom wykonującym zadania z zakresu gospodarowania składnikami majątku Skarbu Państwa,
    • pozostałe po likwidacji i upadłości przedsiębiorstw państwowych i spółek z udziałem Skarbu Państwa;
  7. Finansowe składniki majątku trwałego Skarbu Państwa, w tym przede wszystkim akcje i udziały w spółkach handlowych;
  8. Składniki majątku obrotowego, w tym należności Skarbu Państwa m.in. z tytułu oddania mienia do odpłatnego korzystania i z innych umów zawartych przez Skarb Państwa i jego poprzedników prawnych;
  9. Rezerwy państwowe gospodarcze;
  10. Uprawnienia wynikające z wniesienia wkładu majątkowego do przedsiębiorstw państwowych;
  11. Uprawnienia w stosunku do majątku innych państwowych osób prawnych utworzonych ustawami (agencji, funduszy, uczelni akademickich) lub na podstawie ustaw (instytucji kul-tury, instytutów naukowych, państwowych samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, państwowych szkół wyższych, instytucji gospodarki budżetowej, itd.);
  12. Ustanowione ustawą monopole, w tym monopol na gry losowe i zakłady wzajemne.

W ewidencji zbiorczej uwzględnia się także zobowiązania i obciążenia publiczno - prawne Skarbu Państwa.

Zasady wyceny składników majątku Skarbu Państwa do celów ewidencji

Majątek Skarbu Państwa wyceniany jest na zasadach określonych w Rozporządzeniu. Wyceny dokonują, na podstawie przepisów odrębnych, jednostki ewidencji podmiotowej i przedmiotowej, a jeżeli te przepisy odrębne nie nakładają obowiązku prowadzenia ewidencji w ujęciu wartościowym, Minister Skarbu Państwa może dokonać oszacowania wartości lub ustalić wartość ewidencjonowanych składników mienia na potrzeby ewidencji.

Zasadniczo do wyceny majątku Skarbu Państwa można stosować te same metody i udokumentowane dane, które powszechnie wykorzystuje się do oszacowania wartości pieniężnej pod-miotów gospodarczych i ich mienia, jak również rzeczy i praw majątkowych będących przed-miotem obrotu rynkowego. Takie oszacowanie może być przydatne w ochronie interesów Skarbu Państwa w razie formułowania generalnych programów użycia majątku do zaspokajania różnych roszczeń lub wsparcia programów państwowych.

Z drugiej strony przyjęto, że do sprawowania funkcji nie polegających na obrocie składnikami majątkowymi wystarczą dane ilościowe i opisowe, ograniczone do charakterystyki rzeczowej i cech prawnych wyodrębniających majątek należący do Skarbu Państwa.

Uwzględnienie tych kryteriów powoduje podział mienia, o którym mowa, na trzy grupy:

  • dobra nie będące przedmiotem obrotu, stale pozostające własnością Skarbu Państwa, dla których niemożliwe jest określenie wartości w oparciu o nakłady poniesione na nabycie, wytworzenie lub odtworzenie (mienie w stanie wolnym, złoża kopalin, zabytki),
  • dobra nie przeznaczone do obrotu, nabyte lub wytworzone za środki publiczne przez jednostki państwowe w celu wypełniania ich zadań,
  • mienie stanowiące obecnie lub w przyszłości przedmiot obrotu, w tym prywatyzacji.

Ewidencja zbiorcza majątku Skarbu Państwa prowadzona jest zatem w ujęciu:

  • rzeczowym - tylko opisowym lub rodzajowo–ilościowym, bez dokonywania wyceny – dla dóbr w stanie naturalnym, dóbr kultury, zasobów dokumentacyjnych i archiwaliów;
  • wartościowym - szacunkowym, stosowanym przede wszystkim do gruntów, uwzględniają-cym zagregowaną wartość wg szacunku lub na podstawie przeciętnych cen rynkowych (reje-strowanych przez Agencję Nieruchomości Rolnych lub badanych przez Główny Urząd Staty-styczny);
  • wartościowym - księgowym, polegającym na ustalaniu wartości składników podlegających ewidencji księgowej na podstawie sprawozdań sporządzanych zgodnie z przepisami o rachunkowości oraz innymi przepisami szczególnymi dotyczącymi jednostek państwowych;
  • wartościowym - rynkowym, odwołującym się do cen w rzeczywistych transakcjach dobrami lub prawami określonymi co do rodzaju, które zastosowano do akcji notowanych w obrocie na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

Na podstawie danych zawartych w ewidencji zbiorczej Minister Skarbu Państwa sporządza corocznie Sprawozdanie o stanie mienia Skarbu Państwa, które jest przedkładane Radzie Ministrów a następnie Sejmowi. Sprawozdania publikowane są na stronie internetowej Ministerstwa, ścieżka dostępu: BIP/Mienie Skarbu Państwa/Sprawozdania o stanie mienia Skarbu Państwa (adres: http://bip.msp.gov.pl/portal/bip/79/Sprawozdania_o_stanie_mienia_Skarbu_Panstwa.html).
 

Medatdane

Autor: Departament Mienia Skarbu Państwa
Opublikowane przez: Agnieszka Steindl
Ostatnia zmiana: 22.01.2005 , 02.07.2015 Redaktor MSP
do góry